DEVA Partisi Genel Başkanı Babacan, Süleymaniye’de “Farklı Bakış Açıları, Tek Misyon” temasıyla düzenlenen Slemani Stratejik Forumu’na katıldı. Al Jazeera’dan Robin Guy Matheson’ın moderatörlüğünü yaptığı söyleşide Babacan, bölgedeki savaşları, ülkeler arasında güvenin inşasını, diplomatik ilişkileri ve ekonomik iş birliğinin önemini değerlendirdi.

Bölge halklarının sorunlarını kendi dinamikleriyle ve diplomasi yoluyla çözmesi gerektiğini belirten Babacan, Türkler, Kürtler, Araplar ve İranlıların ortak değerler etrafında bir araya gelmesi gerektiğini ifade etti. Dışarıdan gelen aktörlerin zamanla bölgeden ayrılabileceğine dikkati çeken Babacan, bölge ülkelerinin kendi sorunlarına çözüm üretmeyi öğrenmesi gerektiğini kaydetti.

Savaşların başlamasının kolay, sona erdirilmesinin ise zor olduğunu vurgulayan Babacan, “Bir füze gönderirsiniz ve savaş başlar. Zor olan, savaşı durdurmak ve barışı korumaktır. Bizim de bu zor olanı başarmak için çalışmamız gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Uzun vadeli mutabakatlar geliştirmeliyiz”

Ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların çözümünde diyalogun yanı sıra yazılı anlaşmaların ve kurumsal devamlılığın önemine işaret eden Babacan, görüşmelerin somut mutabakatlarla sonuçlanması gerektiğini belirtti.

Babacan, ülkelerde yönetim değişikliklerinin dış politikadaki ilişkileri etkileyebildiğini ifade ederek, “Bazen liderler iç siyasi meseleler nedeniyle dışarıda düşman aramayı tercih ediyor çünkü içerideki kamuoyunun desteğini ancak dış tehditler ve düşmanlar üzerinden koruyabileceklerini düşünüyorlar. Buna izin vermemeliyiz” değerlendirmesinde bulundu.

Bu durumun önüne geçilmesi için ülkeler arasında uzun vadeli mutabakatların geliştirilmesi, yazılı anlaşmaların geçerliliğinin korunması ve iyi ilişkileri sürdürecek kurumların oluşturulması gerektiğini kaydeden Babacan, diplomasinin kesintisiz devam etmesinin önemini vurguladı.

“Azınlıkların hakları oylamaya sunulamaz”

Bölgedeki yönetim anlayışına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Babacan, doğal kaynaklar bakımından zengin olan coğrafyanın iç çatışmalar nedeniyle potansiyelini kaybettiğini belirtti. İyi yönetişim, insan hakları ve özgürlüklerin öncelikli olması gerektiğini ifade eden Babacan, her bireyin insan onurunun güvence altına alınması gerektiğini söyledi.

Demokrasinin kazananın her şeyi aldığı bir sisteme dönüşmemesi gerektiğine dikkati çeken Babacan, seçimleri kaybedenlerin ve azınlıkta kalanların da hukukun üstünlüğü kapsamında korunması gerektiğini belirtti.

Babacan, “İnsan hakları ve özgürlükler söz konusu olduğunda azınlıkların hakları oylamaya sunulamaz, pazarlık konusu yapılamaz. Çünkü burada insan olmaktan, insan onurundan ve insanın sahip olduğu temel hak ve özgürlüklerden söz ediyoruz” ifadelerini kullandı.

“Kötümser olmak, sorumluluk almaktan kaçmaktır”

Diplomasinin siyasetçilerin kendi aralarındaki mücadelelerden bağımsız biçimde işlemesine imkan tanınması gerektiğini belirten Babacan, diplomatların duygulardan uzaklaşarak sonuç odaklı hareket edebileceğini ifade etti.

Barışın mümkün olduğuna dair umudun korunmasının önemini vurgulayan Babacan, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın iki yıl önce yaptığı bir konuşmada kullandığı “Kötümser olmak sorumsuzluktur” sözünü hatırlattı.

Babacan, “Kötümser olmak, sorumluluk almaktan kaçmaktır. Bence bu, günümüz açısından son derece önemli bir yaklaşım. Umutlu olmak zorundayız. Çünkü siyasetçiler olarak, ülkeleri ve hükümetleri yöneten insanlar olarak sorumluluk taşımak zorundayız” dedi.

“Devam eden çatışmaları nasıl sona erdirebileceğimizi düşünmeliyiz”

Bölgede yaşanan çatışmaları değerlendiren Babacan, Gazze’deki saldırılar, Rusya-Ukrayna savaşı ve İran savaşının diyalog ve diplomasi yoluyla önlenebilecek gelişmeler olduğunu savundu.

İsrail-Filistin meselesinde, Rusya-Ukrayna savaşında ve İran, ABD ile İsrail arasındaki çatışmada kazanan olmadığını belirten Babacan, “Artık devam eden çatışmaları konuşmaktan ziyade bunları nasıl sona erdirebileceğimizi düşünmenin zamanı geldi” ifadelerini kullandı.

“Güveni inşa etmek zaman alıyor ama kaybetmek çok kolay”

Ülkeler arasında güvenin nasıl oluşturulabileceğine ilişkin soruyu yanıtlayan Babacan, P5+1 ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin tıkandığı dönemde, Almanya’nın o dönemki Dışişleri Bakanı ve bugünkü Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier’in kendisinden destek istediğini anlattı.

Babacan, İran’ın kendisine güvendiğinin ve Almanya’nın da kendisine güvendiğinin iletildiğini belirterek, süreçte dürüst bir arabulucu olarak hareket ettiklerini ve sonunda nükleer anlaşmaya ulaşmayı başardıklarını kaydetti.

Güvenin kırılgan bir unsur olduğunu vurgulayan Babacan, bunun diyalog, doğruyu söylemek ve verilen sözleri tutmakla inşa edilebileceğini ifade etti. Babacan, “Güveni inşa etmek zaman alıyor ama kaybetmek çok kolay” dedi.

“Ülkelerin sınırlarıyla oynamaya başlarsanız bunun sonu gelmez”

Rusya-Gürcistan savaşının durdurulmasına yönelik 2008 yılındaki deneyimlerine de değinen Babacan, Ukrayna’nın uluslararası ilişkilerinde taraf seçmeye zorlanmaması gerektiğini belirtti. Ukrayna savaşının diyalog yoluyla önlenebileceğini savunan Babacan, savaşın uzamasıyla taraflar için onurlu bir çıkış yolu bulmanın zorlaştığını ifade etti.

Ukrayna’nın işgalinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirten Babacan, egemenlik ve toprak bütünlüğünün uluslararası düzenin temel ilkeleri arasında yer aldığını kaydetti.

Babacan, “Ülkelerin sınırlarıyla oynamaya başlarsanız bunun sonu gelmez” diyerek, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Birleşmiş Milletler ve NATO gibi kurumların yeni savaşları önlemek amacıyla oluşturulduğunu hatırlattı. Aradan geçen nesillerle birlikte savaşın yol açtığı insani felaketin unutulmaya başlandığını dile getirdi.

“Bu bölgede hepimizin ortak bir çıkarı var: Barış ve istikrar”

2008-2009 küresel ekonomik krizine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Babacan, o dönemde ABD’de 400 bankanın iflas ettiğini, Türkiye’de ise bankacılık sisteminin sağlamlığını koruduğunu söyledi.

Türkiye’nin ihracatının 36 milyar dolardan altı yıl içinde 132 milyar dolara ulaştığını belirten Babacan, doğrudan yabancı yatırımlar, genel yatırımlar, ihracat ve gelir dağılımında iyileşme yaşandığını ifade etti.

Bölge ülkelerinin kendi ayakları üzerinde daha fazla durması ve dışa bağımlılıklarını azaltması gerektiğini vurgulayan Babacan, “Dışarıdan gelenler bir süre sonra giderler ve çoğunlukla kendi çıkarlarının peşinden koşarlar. Oysa bu bölgede hepimizin ortak bir çıkarı var: Barış ve istikrar. Dolayısıyla barış ve istikrar için bölge olarak hep birlikte çalışmalıyız” diye konuştu.

“Sınırlarımızın giderek daha az önem taşıdığı bir ortam oluşturmalıyız”

Bölgesel bağlantısallığın ve karşılıklı ekonomik bağımlılığın ülkeler arasındaki ilişkilerin devamlılığı açısından önem taşıdığını belirten Babacan, tek taraflı bağımlılık yerine karşılıklı ekonomik ilişkilerin kurulması gerektiğini söyledi.

Ülkeler arasında karayolu, demiryolu ve enerji bağlantılarının geliştirilmesini öneren Babacan, insanların, malların, sermayenin ve fikirlerin serbest dolaşımının bölgesel istikrara katkı sağlayacağını ifade etti.

Karşılıklı ekonomik bağımlılığın siyasi sorunların çözümünde de etkili olabileceğini kaydeden Babacan, ülkelerin birbirlerinde yatırım yapmasının ve ekonomik ilişkilerini güçlendirmesinin uzun vadeli iş birliği için sağlam bir zemin oluşturacağını belirtti.

Ekonomik bütünleşmenin ülkelerin tek başlarına elde edebilecekleri değerin üzerinde bir sinerji yaratabileceğini dile getiren Babacan, iş gücü ve insan kaynağının ülkeler arasında daha rahat hareket etmesinin ekonomik büyümeyi destekleyeceğini söyledi.

Savaş ve çatışmalardan en fazla sivillerin, kadınların ve çocukların zarar gördüğünü vurgulayan Babacan, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

“Bütün bu anlaşmazlıklar, siyasi kargaşa, çatışmalar ve savaşlar yüzünden acı çekmek zorunda kalmazlar. Sonuçta da en fazla zarar görenler sivillerdir. En fazla zarar görenler kadınlar ve çocuklardır. Bu nedenle bütün bölge olarak çok daha dikkatli hareket etmemiz gerektiğini düşünüyorum. Daha umutlu olmalıyız. Savaş için değil, barış için ilerleyebilmek adına daha fazla sorumluluk üstlenmeli, daha fazla çaba göstermeliyiz.”